از جايگاه بلندى برخوردار است و خداوند در قرآن كريم در موارد متعدّدى ، آن را مورد توجّه قرار داده و در منابع شيعى ( بر خلاف منابع اهل سنّت كه در مهم‌ترين آنها كتاب و يا حتّى بابى به اين موضوع اختصاص نيافته ) توجّه خاصّى به عقل شده است ، تا جايى كه مهم‌ترين منبع روايى و معرفتى شيعه ، يعنى كتاب الكافى ، اوّلين بخش خود را به موضوع عقل اختصاص داده است ، امّا از آن جا كه معانى عقل در حوزه‌هاى مختلف ، گوناگون است و هر عالمى معناى خاصى براى آن در نظر گرفته ، بازشناسى معناى صحيح عقل از غير صحيح آن ، كارى است بس دشوار ؛ از اين رو ، لازم است براى فهم معانى صحيح عقل ( بخصوص معانى در نظر گرفته از آن در روايات ) چاره‌اى انديشيده شود . براى حلّ اين مشكل ، كتاب الكافى ( به همراه شرح‌هاى نوشته شده بر آن ) ، به عنوان منبع معيار ، در نظر گرفته شده است كه از ميان اين شرح‌ها دو شرح علّامه مجلسى و ملّا صدرا از برجستگى خاصى برخوردارند و اين دو عالم بزرگوار ، هر يك ، نمايندهء يك مكتب فكرى هستند . يكى از بهترين شرح‌هايى كه بر كتاب الكافى نوشته شده ، شرح ملّا صدراست . ويژگى مهم اين شرح ، دارا بودن نگرش فلسفى در شرح روايات است ؛ زيرا ملّا صدرا خود به عنوان بنيان‌گذار مكتب حكمت متعاليه ، سعى كرده تا در شرح روايات ، از آنها ، دلايلى بر نظريات فلسفى خود ارائه كند . به همين خاطر ، به بررسى ديدگاه اين دو عالم بزرگوار در بارهء معانى عقل و چگونگى تطبيق اين معانى بر روايات الكافى پرداخته شده است و معانى شش‌گانه‌اى كه هر يك از اين دو عالم شيعى براى عقل در نظر گرفته‌اند ، به همراه چگونگى تطبيق آنها بر روايت ، مورد توجّه و ارزيابى قرار گرفته است . بنا بر اين ، هدف اصلى اين پايان‌نامه ، راه گشايى براى فهم بهتر از روايات معصومان عليهم السلام بويژه روايات گردآمده در « كتاب العقل و الجهل » الكافى در بارهء ماهيت و جايگاه عقل است . در كنار اين هدف اصلى ، اهداف ديگرى همچون شناخت